Temerrüt Faizi Hesaplama Esasları
3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun, temerrüt faizi hesaplamasının temelini oluşturur. Madde 2 uyarınca, bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için 1 inci maddede belirlenen orana göre temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür.
Kanuni Faiz Oranı ve Temerrüt Faizi İlişkisi
3095 sayılı Kanun Madde 1'de, Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre faiz ödenmesi gereken hallerde miktar sözleşme ile tespit edilmemişse yıllık yüzde oniki oranı üzerinden ödeme yapılacağı düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanı bu oranı aylık olarak belirlemeye, yüzde onuna kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmaya yetkilidir.
Madde 2'nin ikinci fıkrası ticari işler için özel kural getirir: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı, Madde 1'deki miktardan fazla ise arada sözleşme olmasa bile temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir. Söz konusu avans faiz oranı, 30 Haziran günü önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan avans faiz oranından beş puan veya daha çok farklı ise yılın ikinci yarısında bu oran geçerli olur.
Sözleşme Hükümleri ve Akdi Faiz
Temerrüt faizi miktarının sözleşmede kararlaştırılmamış olduğu hallerde, akdi faiz miktarı yukarıdaki fıkralarda öngörülen miktarın üstünde ise, temerrüt faizi akdi faiz miktarından az olamaz. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde 120 de benzer şekilde uygulanacak yıllık temerrüt faizi oranının sözleşmede kararlaştırılmamışsa mevzuat hükümlerine göre belirleneceğini, sözleşme ile kararlaştırılacak oranın ise birinci fıkra uyarınca belirlenen yıllık faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamayacağını hükme bağlar.
Mürekkep Faiz Yasağı
3095 sayılı Kanun Madde 3, kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemeyeceğini açıkça belirtir. Bu konuda Türk Ticaret Kanunu hükümleri saklıdır. 11057 sayılı Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmalarının Onaylanması, Kabulü ve Uygulanmasına İlişkin Genel Şartlar Hakkında Yönetmelik Madde 6'da da çerçeve anlaşmalarında 3095 sayılı Kanuna göre kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken bileşik faiz yürütülemeyeceği vurgulanmıştır.
Özel Düzenlemeler ve Uygulama Alanları
3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun Madde 16A, çekin karşılıksız kalan miktarı için gecikme faizinin ibraz tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuna göre ticari işlerde temerrüt faizi oranı üzerinden hesaplanacağını düzenler. 16748 sayılı Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelik Madde 26/B ise aktarım ve ödemelerde 3095 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde ticari işlerde kullanılmak maksadıyla belirlenen avans faiz oranı üzerinden temerrüt faizi yürütülmesini öngörür.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2024/4097 K. ve 2025/15 K. kararları ile 11. Hukuk Dairesi'nin 2024/7334 K. kararı, 3095 sayılı Kanun Madde 2'yi temel alarak temerrüt faizinin uygulanma şartlarını teyit etmektedir.
Pratik Hesaplama İçin Araç Kullanımı
Hesaplamalarda güncel oranları ve geçerli kuralları uygulamak için Faiz Hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Bu araç, 3095 sayılı Kanun hükümlerine uygun temerrüt faizi senaryolarını değerlendirmede yardımcı olur. Avukatlar, müvekkil dosyalarında faiz başlangıç tarihini ve ticari/adi iş ayrımını doğru tespit ettikten sonra Faiz Hesaplama ile doğrulama yapmalıdır.
Sonuç ve Dikkat Edilecek Hususlar
Temerrüt faizi hesaplamasında öncelikle sözleşme hükümleri incelenmeli, sözleşme yoksa 3095 sayılı Kanun Madde 1 ve Madde 2 uygulanmalıdır. Ticari işlerde TCMB avans faiz oranı kontrol edilmeli, yarım yıl ayarlaması dikkate alınmalıdır. Mürekkep faiz yasağına her durumda riayet edilmelidir.